شرکت فراز دانه آوند

تولید کننده خوراک دام، طیور، آبزیان و مکمل های غذایی
30001220941726

نکات کاربردی در تغذیه گاو شیری

نکات کاربردی در تغذیه گاو شیری

نویسنده: بخش علمی دپارتمان دام

نکات کاربردی در تغذیه گاو شیری

نكات عمومي در تغذيه گاوهاي شيري :
۱-گاوها را بر اساس مرحله ي شيرواري يا ميزان توليد دسته بندي نموده و بر اساس نيازهايشان تغذيه نماييد.
۲- در طول سال از برنامه ي تغذيه اي كه اقتصادي و متعادل شده باشد و بتواند نيازهاي حيوان را برآورده نمايد استفاده كنيد.
۳- جهت مصرف حداكثر ميزان خوراك اختصاصي از اقلام خوراكي متنوع و با كيفيت خوب استفاده نماييد .
۴- دفعات خوراك دادن به گاوها را تنظيم نموده و مطابق برنامه عمل نماييد .
۵-گاوها علاقه خاصي به استفاده از علوفه هاي تازه و آب دار دارند كه در صورت در دسترس و ارزان بودن در تغذيه آن را به كار ببريد .
۶- تركيبات مواد مغذي اقلام خوراكي، متنوع و متغيير است . با آناليز آزمايشگاهي از اجزاي مواد مغذي جيره ي فرموله شده اطمينان حاصل نماييد .
۷- آب سالم و گوارا به صورت دائمي در اختيار گاوها قرار دهيد
۸- شرايط محيطي مناسبي به خصوص در فصول تابستان و زمستان براي گاوها فراهم نماييد .
۹- هر گونه تغييري در جيره ي غذايي را به تدريج به انجام برسانيد .
۱۰- از جيره هاي مخلوط استفاده كنيد (كنسانتره – علوفه)
۱۱- ضمن خشبي بودن علوفه ي مصرفي دقت كنيد قطعه هاي خرد شده علوفه ريز باشد .
۱۲- تدابير لازم جهت به حد اقل رسانيدن تلفات خوراك را به عمل آوريد .
۱۳-جهت اطمينان از ميزان كافي خوراك مصرفي در جيره، حد اطمينان را مد نظر بگيريد .
۱۴- ضمن اختصاص دادن كارگران دلسوز و وظيفه شناس جهت رسيدگي به تغذيه گاوها، كارگران اين بخش را به دفعات عوض نكنيد .
۱۵- تغذيه از مواد بودار را غالبا ۵/۰ تا ۲ ساعت بعد از شير دوشي به انجام رسانيد
۱۶- علوفه را به مدت طولاني ذخيره ننموده و در موقع مصرف از عدم وجود كپك و قارچ زدگي و اجسام خارجي مطمئن شويد
۱۷- براي مقابله با عوارض مصرف جسم خارجي احتمالي مگنت يا آهن ربا به حيوان بخورانيد .
۱۸- برنامه ي مبارزه با انگل ها به خصوص انگلهاي دستگاه گوارش را با جديت پي گيري كنيد.
۱۹- در موقع استفاده از جيره هاي حاوي ذرات ريز يا آردي به منظور بازده بهتر خوراك مصرفي و جلوگيري از ضايعات تنفسي از مواد خيس كننده و چسباننده نظير چربي يا ملاس استفاده كنيد .
– دوره ي خشك (۲ ماه پاياني آبستني)
برنامه هاي تغذيه اي براساس پنج مرحله توليد حيوان به شرح زير مي باشد :
از هنگام زايمان تا ۸۰ روز بعد از آن
۸۰ تا ۲۰۰ روز بعد از زايمان
۲۰۰ تا ۳۰۵ روز بعد از زايمان
۴۵ تا ۶۰ روز قبل از زايمان
گروه گاوهاي كه دوره خشكي آنها رو به اتمام است با توجه به اين مراحل برنامه هاي تغذيه اي اختصاصي جهت توليد بيشتر و نگهداري سالم گاوهاي شيري اعمال مي گردد :
۱- برنامه هاي تغذيه اي در مرحله اول توليد :
پس از زايش توليد شير به سرعت افزايش مي يابد و در ۶ تا ۸ هفته به بيشترين مقدار مي رسد اما مصرف غذا نسبت به نيازهاي توليدافزايش نمي يابد به گونه اي كه بيشترين مقدار مصرف ماده ي خشك ۱۲ تا ۱۵ هفته پس از زايش خواهد بود از اين رو بيشترين ماده گاوهاي شيرده براي ۸ تا ۱۰ هفته در حالت تعادل منفي انرژي خواهند بود . گاوهاي پر شير احتمالاً تا هفته ي بيستم و يا بيشتر در تعادل منفي انرژي خواهند بود .
گاو شير ده كمبود انرژي دريافتي براي توليد شير را از اندوخته هاي بدن تامين كرده و در اين دوره از وزن آن كاسته مي شود دوران بحراني تغذيه ي گاوهاي شير ده از زمان زايش تا اوج شير دهي است . هر كيلوگرم افزايش شير در اين دوره ۲۰۰ كيلوگرم شير بيشتر در كل دوره ي شير دهي را در پي خواهد داشت .
در اين دوره رعايت نكات ذيل ضروري است :
از تغييرات ناگهاني و سريع جيره كه موجب ناراحتي هاي گوارشي مي شود خود داري نموده و تغييرات تدريجي را دست كم دو هفته پيش از زايش آغاز نماييد .
از افزايش كنسانتره تا موقع برطرف شدن تنش هاي مربوطه به زايش خودداري نموده و سطح آن را در حدي نگهداريد كه گاو شير ده با دريافت حداقل مقدار( ۱۸تا ۱۹ درصد ADF) ضمن بر خورداري از سلامت دستگاه گوارش شير با كيفيتي نيز توليد كند. ميزان مصرف كنسانتره نبايد بيش از ۲ درصد وزن بدن باشد. تعداد دفعات تغذيه اي كنسانتره بايد افزايش يافته و هر بار با مقدار اندكي كنسانتره تغذيه شود .
دقت كافي در مورد تامين مواد مورد نياز گاو شير ده و نسبت صحيح آن با انرژي كه ميزان قابل توجهي از آن از اندوخته هاي چربي بدن تامين مي شود اعمال نماييد .
برای كاهش اسيدوز و ديگر ناراحتي هاي گوارشي بافرهاي شيميايي نظير بي كربنات سديم استفاده كنيد .
عوامل استرس زا نظير واكسيناسيون سم چيني حمام ضد كنه و….. را به بعد از سپري شدن اوج شير دهي موكول كنيد .
استفاده از مكمل نياسين كه ممكن است از دوره ي خشك آغاز شده بايد براي گاوهاي پر شير ادامه يابد در اين حالت مصرف غذا احتمالاً بيشتر و احتمال بروز كتوز كمتر خواهد بود .
با تغذيه ازمكمل هاي پر انرژي نظير چربي و ملاس مصرف انرژي را بالا ببريد .
مديريت تغذيه اي در مرحله دوم شير دهي :
در اين دوره گاو مرحله حساس پيك (peak) با حداكثر توليد را سپري كرده و واكنش هاي حيوان به حالت عادي برگشته و مي تواند در صورت برخورداري از جيره ي متوازن توانايي هاي توليدي خويش را بروز دهد. در اين مرحله مديريت گاوداري گاوهاي مورد نظر را از لحاظ وضعيت بدني بررسي نموده و در صورت برخورد با موارد غير عادي نظير رشد بي رويه گاوها و يا لاغري بيش از حد آنها درصدد اصلاح جيره بر آييد.
۳- مديريت تغذيه اي در مرحله آخر شير دهي:
مديريت تغذيه اي گاوهاي شيرده در اين مرحله آسان تر از مراحل ديگر است زيرا در اين مرحله مصرف مواد غذايي بيشتر از نيازهاي توليد شير بوده توليد شير رو به كاهش است .
نكاتي كه مد نظر مديريت گاوداري بايد باشد عبارتند از:
كاهش وزن ايجاد شده در آغاز دوره ي شير دهي بايد به گونه اي جبران شود كه گاودر آغاز دوره ي خشك از وزن مناسبي برخوردار باشد .
حداكثر كوشش در رابطه با تداوم شير دهي در حد امكان به عمل آيد.
تليسه هاي جوان نيازهاي ويژه اي براي رشد دارند. بنابر اين براي ايجاد رشد در تليسه ۲ ساله ۲۰ درصد و براي تليسه هاي ۳ ساله ۱۰ درصد از مواد غذايي بيشتر از مقدار مورد نياز براي نگهداري منظور شود .
جهت خشك كردن گاوها در پايان اين مرحله ميتوان خوراک مصرفي را محدود نمود .

مديريت تغذيه اي گاوهاي خشك
به منظور آماده سازي گاو براي شير دهي بعدي بايد يك دوره ي خشك در نظر گرفته شود . با در نظر گرفتن يك دوره ي خشك ۶۰ روزه توليد شيردهي بعد براي بيشتر ماده گاوها بهينه خواهد بود .اگر دوره ي خشك كمتر از ۴۰ روز باشد بافت پستان زمان كافي براي بازسازي نداشته و در نتيجه توليد شير در شير دهي ايده آل نخواهدبود. اگر دوره ي خشك بيش از ۷۰ روز باشد گاو بيش از اندازه چاق مي شود درحالي كه توليد شير در شير دهي بعد بيشتر نبوده و دشواري چاقي نيز در پي خواهد آمد . گفته مي شود كه بازدهي مصرف انرژي براي بافت سازي به هنگام شير دهي بيشتر از دوره ي خشك است .
از تغذيه ي زياد مواد معدني بايد خودداري كرد به ويژه مخلوط بافر هاي نمك هاي سديم و مصرف نمك طعام را بايد به حداكثر ۲۸ گرم در روز محدود نمود .
مصرف زياد نمك موجب نگهداري آب در بدن و ايجاد خيز يا ادم در برخي گاوها به ويژه تليسه هاي شكم اول مي شود .
نقش تغذيه در راندمان توليد مثل گاو
گاهي دامداراني كه مشكلات توليد مثل را در گله هاي خود تجربه كرده اند ، از اين كه اين مشكلات با تغذيه در ارتباط است تعجب مي كنند ، هر چند كه كمبودهاي تغذيه اي يا جيره هاي نامتعادل ،يكي از علل كاهش راندمان توليد مثل هستند . عدم موفقيت در راندمان توليد مثلي مي تواند ناشي از بيماري ،مسموميت و مشكلات مربوط به مديريت باشد . گرما واسترس گرمايي خود به تنهايي بيشترين نقش را در ضعف راندمان توليد مثل در گله هايي كه از تلقيح مصنوعي استفاده مي كنند ،ايفا مي كند .
علي رغم تمام پيشرفت ها در علم تغذيه ، مشكلات مربوط به تغذيه هنوز توليد مثل را تحت الشعاع خود قرار مي دهد . گاوها در ابتداي دوره ي شير دهي مقادير زيادي مواد مغذي نياز دارند . در طول ۱۲۰ روز اول شير دهي گاوها تقريباً نيمي از توليد كل دوره ي خود را دارند و مواد مغذي براي نگهداري و توليد شير مصرف مي شوند . اگر اين نيازها برطرف نشوند ، توليد مثل گامي به عقب بر مي دارد و كاهش درصد باروري را شاهد مي شويم . كليد اين كه گاوهاي اصيل شيري را به حداكثر پتانسيل ژنتيكي خود براي توليد شير برسانيم و در عين حال سطح معقول و كافي از آبستني را نيز داشته باشيم ، تهيه ي جيره اي متعادل از علوفه و غلات با كيفيت و همين طور مواد معدني و ويتامين ها وبه حد اكثر رساندن مصرف اين جيره مي باشد . امروز بسياري از كارشناسان، برنامه هاي غذايي را به عنوان مشكل اصلي در ضعف باروري گله مي دانند . كمبود مواد معدني ، ميزان ناكافي ويتامين ها عدم تعادل انرژي و پروتئين و دريافت بيش از حد پرو تئين به عنوان عوامل ناباروري و كاهش راندمان توليد مثل شناخته مي شوند .
در هنگام مطالعه در مورد مشكلات توليد مثلي گله ، تغذيه بايد همواره مد نظر باشد . با اين وجود دو حقيقت در مورد رابطه بين تغذيه و توليد مثل بايد همواره در ذهنمان باشد.
تغذيه تنها يكي از عوامل موثر در كاهش توليد مثل است . عواملي همچون ضعف در فحل يابي يا مشكلات بهداشتي گاوداري و بهداشت خود گاو هنگامي كه مشكلات تغذيه اي فاحش نيستند ، نقش خود را بيش از تغذيه ايفا مي كنند .
گاوهاي پر توليد دير تر از گاوهاي كم توليد به تلقيح جواب مي دهند ونیاز به روزهاي باز بيشتر
بوده و دفعات تلقيح نيز بيشتر هستند. اين موضوع به اين معني است كه ما براي حل مشكل باروري و توليد مثل بايد بيشتر به فيزيولوژي ، تغذيه و مديريت توجه كنيم تا ژنتيك تعدادي از عوامل تغذيه اي موثر در توليد مثل به شرح زير مي باشند :
۱- انرژي
انرژي دريافتي در بسياري از گله ها مهمترين فاكتور موثر بر راندمان توليد مثل است . انرژي دريافتي ناكافي در تليسه ها وگاوهاي بالغ شير ده در اوايل دوره ، راندمان باروري را كاهش ميدهد . دريافت بيش از حد انرژي در اواخر دوره ي شير دهي يا در دوره ي خشكي مي تواند سبب چاقي گاوها و كاهش بازده توليد مثل در دوره ي بعد شود . اكثراً گاوهاي پر توليد در ابتداي دوره ي شير دهي داراي بالانس منفي انرژي هستند به دليل اين كه نمي توانند غذاي كافي براي برآوردن نيازهاي توليد بالاي خود دريافت كنند . بدين نحو انرژي موجود در بافت هاي بدن بسيج مي شوند و كاهش وزن رخ مي دهد . فاكتور هاي وابسته به اين بالانس منفي انرژي به عنوان دلايل شكست در باروري تلقي مي شوند. بازگشت به سيكل فحلي بستگي به بالانس منفي انرژي در سه هفته ي اول شيردهي دارد . هر چه بالانس منفي انرژي بيشتر باشد ، فاصله تا اولين تخمك گذاري طولاني تر مي شود . كمبود انرژي باعث بالاتر رفتن ميزان فحلي خاموش نيز مي شود .نكته ي ديگر آن كه يكي ديگر از عواملي كه تحت تاثير بالانس منفي انرژي باعث بالارفتن گوساله زايي و كاهش توليد مثل مي شود ، كم شدن وزن در اوايل شير دهي است . نمره ي وضعيت بدني نيز نقش موثري در تشخيص ميزان آبستني دارد (چاق=۵، لاغر=۱) به طوري كه آنهايي كه نمره وضعيت بدنشان كمي بيش از يك است فاصله گوساله زايي طولاني تر و ميزان آبستني كمتر دارند . از طرف ديگر دريافت بيش از حد انرژي نيز گاوها را به سمت چاق شدن و باز مشكل كاهش توليد مثل سوق مي دهد ، به طوري كه در اين گاوها جفت ماندگي نيز به ميزان نسبتاً زيادي ديده مي شود . همين طور آلودگي كيست هاي تخمداني نيز در آنها به چشم مي خورد كه تمام اين ها عوامل كاهش راندمان باروري هستند .
۲- پروتئين
كمبود پروتئين در گاوهاي شيري سبب فحلي خاموش و كاهش آبستني مي شود به گونه اي كه در توليد شير و مصرف خوراک نيز كاهش می یابد . اگر پروتئين به جيره اضافه شود ، بعد از ۲ تا ۳ روز ، افزایش در توليد شير را مي توان مشاهده كرد و البته تليسه ها نسبت به گاوهاي بالغ و شكم چندم در مقابل كمبود پروتئين حساس تر هستند . وقتي مقدار پروتئين قابل تجزيه در شكمبه افزایش یابد يا حيوان انرژي كمي دريافت كند ، آمونياك به سيستم پروتئين ميكروبي ملحق نشده و به داخل خون جذب مي شود به اين ترتيب اين ميزان زياد آمونياك و اوره در خون ممكن است سبب كاهش باروريشود.
۳- مواد معدنی
كمبود يا نامتعادل بودن مواد معدني يكي ديگر از عوامل تغذيه اي كاهش راندمان توليد مثل است . واضح است كه ميزان كافي از اين مواد بايد در جيره تهيه شود ولي به طور كلي در مورد حد كمبود آنها اختلاف نظر وجود دارد . مسلماً زياده روي در آنها نيز مضر است.
فسفر : اين عنصر بيشترين پيوند را باكاهش راندمان توليد مثل دارد. تخمدان هاي غير فعال ، بلوغ جنسي دير رس و ميزان كم آبستني ، نتيجه ي كمبود تغذيه ي فسفر مي باشند به طوري كه دريافت ۷۰ الی ۸۰ درصد ميزان مورد نياز و كاهش فسفر در سرم خون موجبات افزايش تعداد دفعات تلقيح براي هر آبستني را فراهم مي كند .
كلسيم : بيشتر مطالعات در مورد كلسيم و اثر آن بر توليد مثل مربوط به نسبت كلسيم و فسفر مي باشد نسبتهاي ۱ به ۵/۱ و ۱ به ۵/۲ کلسیم به فسفر اثري در كاهش باروري نداشته است با اين حال بايد توجه كرد كه مقدار مصرف هر يك از اين ها توسط گاو مي باشد كه اهميت زيادي دارد. براي گاوهاي شيري بايد هميشه ميزان كافي از اين عنصر را فراهم كرد و براي گاوهاي خشك نيز بايد مطلوب ترين و بهينه ترين سطح از كلسيم و فسفر را تغذيه كرد تا وقوع تب شير كاهش يابد چرا كه گاوهايي كه دچار تب شير مي شوند نسبت به گاوهايي كه تب شير نگرفته اند در حين زايمان ۲ برابر بيشتر احتياج به كمك دارند و ۲/۴ برابر بيشتر دچار متريت مي شوند ، پس سعي در كاهش تب شير ، كمك شاياني در به حداكثر رساندن ميزان آبستني مي كند .

سلنيوم : خاك يكي از منابع فقير سلنيوم است ، پس فرآورده هاي كشاورزي كه در اين خاكها كشت شوند نيز داراي اين كمبود هستند. اين امر به خصوص در زماني كه گاوداري به صورت كشت و صنعت باشد ، بسيار مشهود است . كمبود سلنيوم يكي از عوامل ايجاد جفت ماندگي است كه به همراه ويتامين مي توان از اين عارضه جلوگيري كرد. تغذیه ۱ میلی گرم سلنیوم به گاوهایی كه دچار كمبود سلنيوم هستند ، مي تواند اين عارضه را برطرف كند. كمبود سلنيوم ميتواند عامل سقط نيز باشد.
يد : اثر يد بر غده تيروئيد مي تواند در توليد مثل موثر باشد . بايد مطمئن شد كه هر گاو به طور روزانه ۱۵-۲۰ گرم ید دریافت کند. از مشكلات زيادي دريافت كردن يد سقط جنين ، كاهش مقاومت در برابر بيماري و عفونت ها مي باشند .
ویتامین A:
ويتاميني است كه در طول آبستني موجب سلامت بافت ها مي گردد . در صورت كمبود تاخير در بلوغ جنسي ، سقط ، جنين مرده يا ضعيف ، جفت ماندگي و متريت اتفاق مي افتد . گاوهايي كه علوفه ي نامرغوب يا فقير از ويتامين A دريافت مي كنند ، بايد اين ويتامين ها را به صورت مكمل خوراكي دريافت كنند.
در ميان غذاها ، علوفه هاي سبز وتازه منابع اين ويتامين هستند . سيلوي يونجه نيز از منابع بتا كاروتن محسوب مي شود . در حالي كه سيلوي ذرت جزء منابع فقير است . از ديگر مشكلاتي كه كمبود بتاكاروتن در گاوها وتليسه ها مي تواند ايجاد كند عبارتند از :
– تاخير در بازگشت رحم به حالت اوليه بعد از زايمان
– تاخير در اولين فحلي بعد از زايمان
– تاخير در تخمك گذاري
– بالا بردن ميزان كيست هاي تخمداني
-سقط و مرگ جنين در ابتداي آبستني

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *